อุตสาหกรรมอาหารสัตว์ของไทยปรับกลยุทธ์รับปี 2026: โควตากากถั่วเหลืองและข้าวโพดภายใต้เงื่อนไขการค้ากับสหรัฐฯ

จุดเปลี่ยนที่ชัดที่สุดของปี 2026 คือการเข้าถึงข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (maize) ภายใต้โควตาภาษีตามปริมาณนำเข้า (tariff-rate quota) ของไทยในกรอบ WTO USDA FAS รายงานว่าเมื่อวันที่ June 23, 2026 ไทยกำหนดอัตราภาษีนำเข้าภายในโควตาสำหรับข้าวโพดเลี้ยงสัตว์เป็น 0% สำหรับปีปฏิทิน 2026 โดยอัตรานอกโควตาอยู่ที่ 73% ปริมาณโควตาถูกกำหนดไว้ที่ 1 million metric tons (MMT) เพิ่มขึ้นจากโควตาเดิม 54,700 MT ที่อ้างถึงในอัปเดตของ USDA ฉบับเดียวกัน Bangkok Post ระบุด้วยว่าอัตราภาษีภายในโควตาถูกลดจาก 20% เหลือ 0% ขณะที่อัตรานอกโควตายังคง 73% พร้อมค่าธรรมเนียม 180 baht per tonne การเข้าถึงอัตรา 0% ภายในโควตาผูกกับเงื่อนไขการซื้อข้าวโพดในประเทศในสัดส่วน 3:1 กล่าวคือผู้นำเข้าต้องซื้อข้าวโพดในประเทศสามส่วนต่อการนำเข้าในอัตราภายในโควตาหนึ่งส่วน

กลไกโควตาปี 2026 ส่งผลอย่างไรต่อสูตรอาหารสัตว์และการจัดหาวัตถุดิบ

กลไกเชิงนโยบายยังเปลี่ยนทั้งจังหวะเวลาและช่องทางการจัดหาวัตถุดิบ USDA FAS ระบุว่าไทยขยายช่วงเวลานำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ภายใต้ ASEAN Free Trade Area (AFTA) สำหรับผู้นำเข้าทั่วไปจาก 5 เดือน (February 1 to June 30) เป็น 7 เดือน (February 1 to August 31, 2026) โดยใช้อัตราภาษีพิเศษ 0% Bangkok Post เสริมว่าไทยกำหนดให้การนำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์และข้าวสาลีทั้งหมดต้องมีใบรับรองปลอดการเผา (burn-free certification) เพื่อแก้ปัญหามลพิษข้ามพรมแดน และคาดว่าการนำเข้าข้าวโพดจาก Myanmar จะลดลงเหลือ 1.1 million tonnes ในปีนี้ ขณะเดียวกัน Mordor Intelligence ระบุว่าโรงงานอาหารสัตว์พยายามชดเชยความผันผวนของราคาข้าวโพดและถั่วเหลือง พร้อมปรับประสิทธิภาพการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อ (feed conversion ratios) ให้ดีขึ้น โดยเม็ดอาหาร (pellets) มีสัดส่วน 49.0% ของรูปแบบอาหารสัตว์ในปี 2025 และอาหารแบบ crumbles ถูกคาดการณ์ว่าจะเป็นรูปแบบที่เติบโตเร็วที่สุด ด้วย CAGR 5.9% ไปจนถึงปี 2031

ปัจจัยวัตถุดิบที่โยงกับถั่วเหลืองก็เป็นส่วนหนึ่งของการปรับสมดุลปี 2026 เช่นกัน โดยเชื่อมกับเงื่อนไขการค้าและความอ่อนไหวของตลาดส่งออก NutriNews รายงานว่าหน่วยงานอนุมัติการนำเข้ากากถั่วเหลืองสำหรับปี 2026-2028 จำนวน 11 imports โดยกำหนดภาษีไว้ที่ 2% รายงานเดียวกันเชื่อมโยงมาตรการดังกล่าวกับการเจรจาการค้ากับ Washington และชี้ความกังวลว่าหากไม่กำหนดมาตรการควบคุมให้ชัดเจน อาจกระทบต่อการส่งออกผลิตภัณฑ์จากสัตว์ไปยังตลาดที่มีมาตรฐาน GMO เข้มงวด เช่น EU และ Japan Bangkok Post อ้างคำกล่าวของ Thai Feed Mill Association (TFMA) ว่าไทยใช้ถั่วเหลือง GMO ในการผลิตอาหารและอาหารสัตว์มากว่า 30 ปีโดยไม่พบผลกระทบเชิงลบ พร้อมย้ำว่าผู้นำเข้าต้องซื้อข้าวโพดไทยที่มีอยู่ทั้งหมดก่อนจึงจะนำเข้าได้ภายใต้โควตา WTO และต้องปฏิบัติตามกติกา 3:1

การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้เกิดขึ้นท่ามกลางบริบทการค้าและอุปสงค์ที่กว้างขึ้น ซึ่งมีผลต่อการตัดสินใจจัดซื้อ U.S. Department of Commerce ระบุว่าการส่งออกสินค้าเกษตรและสินค้าที่เกี่ยวข้องของสหรัฐฯ ไปไทยเพิ่มขึ้น 8% จากราว $1.32 billion ในปี 2023 เป็น $1.43 billion ในปี 2024 พร้อมกับการฟื้นตัวของภาคปศุสัตว์ไทยหลังได้รับผลกระทบจาก African Swine Fever นอกจากนี้ยังระบุว่าสินค้าโภคภัณฑ์แบบ bulk คิดเป็น 36% ของการส่งออกสินค้าเกษตรของสหรัฐฯ ไปไทย และเพิ่มขึ้น 4% ในปี 2024 โดยมีปัจจัยหลักมาจากการส่งออกถั่วเหลือง ซึ่งพุ่งขึ้น 49% จากปี 2023 สำหรับ Thailand animal feed industry ประเด็นสำคัญในทางปฏิบัติคือ การเข้าถึงโควตา ภาษี และเงื่อนไขการซื้อในปี 2026 อาจเป็นตัวกำหนดว่าโรงงานจะถ่วงดุลภาระการซื้อข้าวโพดในประเทศ ช่วงเวลานำเข้าข้าวโพด และเงื่อนไขกากถั่วเหลืองอย่างไร—ขณะเดียวกันยังต้องตอบโจทย์ด้านการตรวจสอบย้อนกลับและความคาดหวังของตลาดส่งออกตามที่นักวิเคราะห์ตลาดระบุ