การเปลี่ยนผ่านสู่บรรจุภัณฑ์ยืดหยุ่นของไทย: เร่งปรับไปสู่แบบรีไซเคิลได้ภายใต้แรงกดดัน EPR

ควบคู่กัน ตลาดบรรจุภัณฑ์ยืดหยุ่นของไทยกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว Mordor Intelligence ประเมินมูลค่าไว้ที่ USD 2.56 billion ในปี 2025 และคาดว่าจะเติบโตจาก USD 2.83 billion ในปี 2026 เป็น USD 4.64 billion ภายในปี 2031 ด้วย CAGR 10.39% (2026–2031) แหล่งเดียวกันอธิบายว่า พันธสัญญาด้านการรีไซเคิลได้ของเจ้าของแบรนด์กำลังค่อย ๆ ผลักให้ converters หันไปใช้วัสดุแบบโมโนแมททีเรียล เช่น polyethylene แบบจัดแนวตามทิศทางการเดินเครื่อง (machine-direction-oriented polyethylene: MDO-PE) แม้ว่าลามิเนตหลายชั้นแบบกั้นสูง (high-barrier multilayer laminates) ยังจำเป็นอย่างมากสำหรับอาหารที่ไวต่อออกซิเจน ความตึงตัวนี้มีนัยสำคัญ เพราะลามิเนตหลายชั้นแบบกั้นสูงยังครองส่วนแบ่ง 62.48% ในปี 2025 แต่โครงสร้างแบบโมโนแมททีเรียลมีแนวโน้มเติบโตที่ CAGR 10.77% ไปจนถึงปี 2031

E-Commerce, Food Exports, and Investment Are Forcing Lighter Designs

โลจิสติกส์เป็นแรงขับเคลื่อนเชิงปฏิบัติที่ผลักให้ลดความหนาฟิล์ม (downgauging) และทำให้วัสดุเรียบง่ายขึ้น Mordor Intelligence รายงานว่า ปริมาณพัสดุรายวันเพิ่มขึ้นเป็น 7–8 million ในปี 2025 และผู้ให้บริการขนส่งเอกชนติดตั้งระบบคัดแยกอัตโนมัติเพื่อรองรับช่วงพีกที่มากกว่า 12 million พัสดุต่อวัน เมื่อการจัดส่งเปลี่ยนจากกล่องลูกฟูกไปสู่รูปแบบที่เบากว่าและพร้อมส่งทางไปรษณีย์ (mail-ready) ผู้ผลิต/แปรรูปบรรจุภัณฑ์ลดความหนาของซองส่ง (mailer) ลงเหลือ 40–60 microns และทำให้ซองส่งน้ำหนักเบาเหล่านี้ช่วยประหยัดต้นทุนขนส่งช่วง last-mile ได้ 20–30% ในขณะเดียวกัน บทบาทของไทยในฐานะผู้ค้าสินค้าอาหารทำให้ความต้องการฟิล์มสมรรถนะสูงยังคงเด่นชัด: รายงานบรรจุภัณฑ์ไทยระบุว่า ประเทศส่งออกสินค้าอาหารมูลค่า USD 32.8 billion ในปี 2024 ซึ่งหนุนความต้องการบรรจุภัณฑ์แบบกั้น (barrier packaging) สำหรับการขนส่งระยะไกล

นโยบายและเงินลงทุนภาคอุตสาหกรรมก็เป็นอีกแรงที่กำหนดทิศทางการปรับตัวของอุตสาหกรรมบรรจุภัณฑ์ยืดหยุ่นของไทยไปสู่รูปแบบรีไซเคิลได้ รายงานบรรจุภัณฑ์ไทยชี้ว่า การอนุมัติการลงทุนของ Board of Investment รวมเป็นมูลค่า THB 721 billion (USD 20.6 billion) ในปี 2024 โดยเม็ดเงินถูกส่งไปยังการแปรรูปอาหาร ระบบอัตโนมัติ และสายการผลิตบรรจุภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ในส่วนผสมของบรรจุภัณฑ์ยืดหยุ่น ซอง (pouches) นำตลาดด้วยส่วนแบ่ง 36.71% ในปี 2025 และกลุ่มซองขนาดเล็ก (sachets) และซองแบบแท่ง (stick packs) กำลังเติบโตที่ CAGR 11.54% ไปจนถึงปี 2031 วัสดุก็เปลี่ยนไปเช่นกัน: พลาสติกคิดเป็น 54.89% ของตลาดบรรจุภัณฑ์ยืดหยุ่นไทยในปี 2025 ขณะที่ไบโอพลาสติกคาดว่าจะขยายตัวที่ CAGR 11.36% ไปจนถึงปี 2031 สะท้อนการค้นหาแนวทางบรรจุภัณฑ์ที่ยั่งยืนมากขึ้นในภาพรวม

กรอบ EPR ในระดับภูมิภาคยิ่งตอกย้ำทิศทางนี้ และยกระดับความคาดหวังเรื่องการเปิดเผยข้อมูลและความสามารถในการรีไซเคิล MarkWide Research ระบุว่า Thailand’s Roadmap on Plastic Waste Management, Indonesia’s National Action Plan on Marine Plastic Debris และ Singapore’s Resource Sustainability Act เมื่อรวมกันแล้วได้กำหนดข้อบังคับด้านความรับผิดชอบของผู้ผลิตตลอดวงจรชีวิตสินค้า (extended producer responsibility) และการเปิดเผยข้อมูลการรีไซเคิลได้ ซึ่งกำลังปรับลำดับความสำคัญด้าน R&D ของ converters ใหม่ สำหรับผู้ส่งออกที่โฟกัสตลาดไทย ทางเลือกในการออกแบบแพ็กอาจกลายเป็นประเด็นด้านการเข้าถึงตลาดด้วย MarkWide Research ระบุว่า ผู้ส่งออกอาหารทะเลพรีเมียมในไทยกำลังทดลองใช้โครงสร้างที่ตั้งใจลด/ตัดความจำเป็นในการแยกพอลิเมอร์หลายชนิดในโรงงานรีไซเคิล เพื่อขยายแนวคิดบรรจุภัณฑ์รีไซเคิลได้จากโครงการนำร่องไปสู่การใช้งานวงกว้างในสินค้าที่เก็บได้นาน (shelf-stable) แรงกดดันเหล่านี้ทำให้การปรับทิศทางยังเดินหน้าต่อเนื่อง ทั้งในมิติของวัสดุ โครงสร้าง และการลงทุนด้านการแปรรูป