อุตสาหกรรมการผลิตอิเล็กทรอนิกส์ไทยกำลังชนะกระแส China Plus One ได้อย่างไร

ประเทศไทยกำลังถูกวางตำแหน่งมากขึ้นในฐานะปลายทางที่ใช้งานได้จริงสำหรับบริษัทที่ใช้กลยุทธ์ China+1 โดย JLL รายงานว่าการดูดซับพื้นที่นิคมอุตสาหกรรมพุ่งขึ้นเป็นมากกว่า 1,170 เฮกตาร์ในปี 2024 เกือบสามเท่าของปี 2019 สัญญาณจากภาคอสังหาริมทรัพย์นี้สอดคล้องกับการเปลี่ยนทิศทางด้านการลงทุน จากข้อมูลธนาคารแห่งประเทศไทยที่ JLL นำมาวิเคราะห์ กระแสเงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) สุทธิภาคการผลิตเฉลี่ยต่อปีเพิ่มจาก USD 3.9 billion (ค่าเฉลี่ยปี 2017–2019) เป็น USD 5.1 billion (ค่าเฉลี่ยปี 2022–2024) หรือเพิ่มขึ้น 29% ในปี 2024 จีนคิดเป็น 44% ของ FDI ภาคการผลิตทั้งหมด เพิ่มเข้ามาเฉลี่ย USD 917 million ต่อปี สะท้อนว่าการย้ายฐานและการกระจายความเสี่ยงกำลังปรับโฉมท่อส่งโครงการอุตสาหกรรมของไทย

ท่ามกลางแรงส่งดังกล่าว อิเล็กทรอนิกส์เป็นผู้ได้ประโยชน์ชัดเจน JLL พบว่ากลุ่มการผลิตคอมพิวเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์เป็นตัวนำการเติบโตของภาคส่วน โดยขยายตัว 68% เมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ยก่อนช่วงโรคระบาด และมีการลงทุนที่เชื่อมโยงกับสิงคโปร์ เนเธอร์แลนด์ ไต้หวัน สหรัฐฯ และจีน การวิเคราะห์เดียวกันยังชี้ว่าอุปกรณ์ไฟฟ้าเติบโต 70% ดึงดูดเงินลงทุนเฉลี่ย USD 859 million ต่อปีจากสิงคโปร์ ญี่ปุ่น จีน และฮ่องกง ขณะเดียวกัน Mordor Intelligence ประเมินว่าตลาดบริการรับจ้างผลิตอิเล็กทรอนิกส์ (EMS) ของไทยมีมูลค่า USD 7.67 billion ในปี 2026 เพิ่มจาก USD 6.88 billion ในปี 2025 และคาดว่าจะขยับถึง USD 12.57 billion ภายในปี 2031 ที่อัตรา CAGR 10.38% (2026–2031) รายงานเชื่อมโยงการขยับขึ้นสู่ห่วงโซ่มูลค่าสูงกับด้านต่าง ๆ เช่น อิเล็กทรอนิกส์สำหรับ EV การประกอบโมดูล 5G และอุปกรณ์การแพทย์

ทำไมการเปลี่ยนผ่านนี้จึงดึงไทยไปสู่งานอิเล็กทรอนิกส์มูลค่าสูงขึ้น

ส่วนผสมของบริการและกระบวนการผลิตในฐาน EMS ของไทยสะท้อนชัดว่าผู้ซื้อกำลังวางออเดอร์ไปที่ส่วนใด Mordor Intelligence รายงานว่าการประกอบแผงวงจรพิมพ์ (printed circuit board assembly) เป็นส่วนที่นำตลาดด้วยสัดส่วน 41.57% ในปี 2025 โดยการรับจ้างผลิตแบบสัญญา (contract manufacturing) คิดเป็น 63.48% ของตลาดในปี 2025 ขณะที่โครงสร้างแบบไฮบริดและแบบเทิร์นคีย์คาดว่าจะเติบโตที่ CAGR 10.93% จนถึงปี 2031 ในระดับสายการผลิต เทคโนโลยีการติดตั้งอุปกรณ์บนผิวบอร์ด (surface-mount technology) ครองส่วนแบ่ง 53.73% ในปี 2025 ส่วน advanced packaging ถูกคาดการณ์ว่าจะเติบโตที่ CAGR 11.07% ถึงปี 2031 มุมมองเดียวกันยังระบุว่าตลาดมีผู้เล่นจำนวนมากและมีระดับเทคโนโลยีที่ “ไม่สม่ำเสมอ” โดยความสามารถอย่าง system-in-package และ co-packaged optics สามารถช่วยคว้างานระยะยาวได้ เมื่อลูกค้าต้องการแหล่งจัดซื้อที่ยืดหยุ่นในช่วงที่ชิ้นส่วนขาดแคลน

ความต้องการที่เกี่ยวข้องกับ EV ยังทำให้ความเชื่อมโยงระหว่างการผลิตยานยนต์กับผลผลิตอิเล็กทรอนิกส์แน่นแฟ้นขึ้น Mordor Intelligence ระบุว่า BYD เริ่มการผลิตเชิงพาณิชย์ที่โรงงานระยองในเดือนกรกฎาคม 2024 ด้วยเป้าหมาย 150,000 คันต่อปี ซึ่งสร้างอุปสงค์ต่อเนื่องให้กับแผงวงจรพิมพ์ที่จัดหาภายในประเทศและโมดูลกำลัง (power modules) ในฝั่งเซมิคอนดักเตอร์ Mordor Intelligence ประเมินตลาดเซมิคอนดักเตอร์ของไทยไว้ที่ USD 8.46 billion ในปี 2025 และคาดว่าจะเป็น USD 11.79 billion ภายในปี 2030 (CAGR 6.90%) พร้อมระบุว่าไทยตั้งเป้า 600,000 EV ต่อปีภายในปี 2026 ภายใต้นโยบาย EV 3.0 และ EV 3.5 ปัจจัยเหล่านี้ช่วยอธิบายว่าทำไมการใช้งานด้านยานยนต์ในตลาด EMS ของไทยจึงมีแนวโน้มเติบโตที่ CAGR 12.17% จนถึงปี 2031 แม้ว่าอิเล็กทรอนิกส์สำหรับผู้บริโภคจะครองส่วนแบ่ง 36.89% ในปี 2025

ฐานการผลิตโดยรวมของไทยช่วยอธิบายว่าทำไมนักลงทุนแบบ China+1 จึงสามารถขยายกำลังการผลิตได้ Iconic Research ระบุว่าภาคการผลิตคิดเป็นประมาณ 25% ของ GDP ไทย และจ้างงานเกือบ 10% ของกำลังแรงงาน โดยนิคมอุตสาหกรรมกระจุกตัวในภาคกลางและภาคตะวันออก แหล่งข้อมูลเดียวกันระบุว่าอุตสาหกรรมหลักของไทยตามมูลค่าส่งออก ได้แก่ อิเล็กทรอนิกส์และอุปกรณ์ไฟฟ้า ยานยนต์และชิ้นส่วนยานยนต์ และอาหารแปรรูป ซึ่งรวมกันเป็นสัดส่วนหลักของรายได้ส่งออกสินค้าในแต่ละปีที่มากกว่า USD 280 billion ทาง DHL เสริมว่าในช่วงมกราคม–พฤษภาคม 2025 มีนิติบุคคลต่างชาติ 426 รายได้รับอนุมัติให้ประกอบธุรกิจภายใต้ Foreign Business Act 1999 เมื่อพิจารณาร่วมกัน ตัวชี้วัดเหล่านี้ชี้ว่าซัพพลายเชนมีความลึกอยู่แล้ว และกำลังถูกดึงให้ขยับไปสู่งานมูลค่าสูงขึ้นเมื่อการกระจายความเสี่ยงเร่งตัว