การผลิตเซลล์แสงอาทิตย์ในไทยเผชิญภาษีตอบโต้การทุ่มตลาดสหรัฐฯ ที่เข้มงวด และการรีเซ็ตซัพพลายเชนครั้งใหญ่ที่เจ็บปวด

ภาษีเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นแบบโดดเดี่ยว ชุดภาษีของสหรัฐฯ ชุดเดียวกันยังรวมถึงภาษีโซลาร์ตาม Section 201 ที่มีอยู่เดิม ซึ่งขณะนี้อยู่ที่ 14% และมีกำหนดยุติในวันที่ February 6, 2026 รวมถึงภาษี “reciprocal” ที่มีผลตั้งแต่วันที่ April 5, 2025 ที่อัตรา 10% โดยอัตรา reciprocal ดังกล่าวเดิมมีกำหนดจะเพิ่มเป็น 36% สำหรับ Thailand, 24% สำหรับ Malaysia, 46% สำหรับ Vietnam และ 49% สำหรับ Cambodia ในวันที่ July 9, 2025 อย่างไรก็ตาม President Trump ได้ระงับการปรับขึ้นอัตรา reciprocal ที่เพิ่มขึ้นเป็นเวลา 90 วัน เพื่อเปิดโอกาสให้ประเทศต่าง ๆ เจรจาข้อแลกเปลี่ยนทางการค้าไปพร้อมกัน อีกด้านหนึ่ง อุปกรณ์บางประเภทอาจเข้าข่ายภาษีต่อต้านการหลบเลี่ยง (anti-circumvention) แยกต่างหากที่เชื่อมโยงกับการสอบสวน Auxin ก่อนหน้า ซึ่งมีอัตราทั่วประเทศเพื่อชดเชยการอุดหนุนอยู่ที่ 238.95% และอัตราทั่วประเทศเพื่อชดเชยการทุ่มตลาดอยู่ที่ 9.07% โดยซัพพลายเออร์บางรายได้รับการกำหนดอัตราเฉพาะราย

ทำไมกำแพงภาษีรอบใหม่จึงบีบให้ต้องรีเซ็ตซัพพลายเชน

แกนของกลยุทธ์คือการไล่ให้ทันซัพพลายเชนโลกที่เคลื่อนตัวตลอดเวลา Bloomberg รายงานว่า หลังมาตรการของสหรัฐฯ ในรอบก่อน การผลิตได้ย้ายไป Vietnam, Thailand, Malaysia และ Cambodia และต่อมาขยับไป Indonesia, Laos และ India—ซึ่งนำไปสู่การสอบสวนเพิ่มเติมและการเรียกเก็บภาษีเบื้องต้นจากสหรัฐฯ อีกระลอก นอกจากนี้ยังระบุด้วยว่าเจ้าหน้าที่การค้าสหรัฐฯ กำหนดอัตราภาษีกับ Vietnam, Thailand, Malaysia และ Cambodia สูงสุดถึง 3,521% ขณะที่ Rhodium Group อธิบายประกาศของ Commerce ในปี 2025 ว่าเป็นภาษี AD/CVD สูงสุดถึง 3,400% สำหรับการนำเข้าจากทั้งสี่ประเทศเดียวกัน และเสริมว่าประเทศเหล่านี้ได้รับการลงทุนด้านการผลิตโซลาร์จากจีนในระดับมาก สำหรับธุรกิจการผลิตเซลล์แสงอาทิตย์ในไทยที่ป้อนให้ผู้ซื้อในสหรัฐฯ สิ่งนี้ส่งสัญญาณชัดเจนว่า “การพึ่งพาต้นน้ำ” และ “การกำหนดเส้นทางผ่านประเทศ” กลายเป็นประเด็นด้านการปฏิบัติตามกฎและต้นทุนหลัก ไม่ใช่แค่ตัวเลือกด้านโลจิสติกส์อีกต่อไป

สัญญาณจากตลาดชี้ว่าแรงกดดันกำลังกระจายจาก “ตัวเลขภาษีหน้าแดน” ไปสู่การดำเนินงานจริง PVknowhow อ้าง S&P Global ว่าภาษีดังกล่าวทำให้ผู้ผลิตโฟโตโวลตาอิกหลายรายลดขนาดการดำเนินงานในไทย ส่งผลให้ซัพพลายเชนทั้งเส้นสะดุด แหล่งเดียวกันระบุว่าไทยนำเข้าเซลล์แสงอาทิตย์ลดลง 50% ในด้านปริมาณ และลดลง 80% ในด้านมูลค่า โดยมองว่าการหดตัวนี้เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงนโยบายภายในประเทศและพลวัตการค้าระหว่างประเทศที่ท้าทาย ในฝั่งตลาดสหรัฐฯ SEIA รายงานว่า Malaysia, Thailand และ Vietnam—รวมถึง India, Indonesia และ Laos—เป็นแหล่งที่มาของการนำเข้าเซลล์คิดเป็น 78% ในปีที่แล้ว ขณะที่การผลิตโมดูลในสหรัฐฯ เร่งตัวขึ้น โดยกำลังการผลิตคิดเป็นราว 70% ของการติดตั้งในปี 2025 แต่ผู้ผลิตโมดูลในประเทศยังคงพึ่งพาเซลล์นำเข้าอย่างมาก

การรีเซ็ตครั้งนี้ยังสะท้อนคำถามว่า “คอขวด” อยู่ตรงไหนในห่วงโซ่มูลค่าโซลาร์ กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ อธิบายว่า การผลิตแบบคริสตัลไลน์ซิลิคอนเริ่มตั้งแต่โพลีซิลิคอน (ที่ต้องมีความบริสุทธิ์ขั้นต่ำ 99.999999 percent) ไล่ไปถึงเวเฟอร์ เซลล์ และโมดูลสำเร็จรูป รวมถึงชิ้นส่วนประกอบอื่น ๆ ของโมดูลและอินเวอร์เตอร์ Bloomberg ชี้ว่าคอขวดที่ใหญ่ที่สุดคือสหรัฐฯ ยังไม่มีศักยภาพการผลิตเวเฟอร์โซลาร์ที่มีนัยสำคัญ—แผ่นซิลิคอนบาง ๆ ที่ใช้ทำเซลล์ Rhodium เสริมว่าความเสี่ยงจากการพึ่งพาต้นน้ำอาจลามไปถึงแบรนด์ที่ไม่ใช่จีนด้วย โดยอ้างถึงคำร้องสอบสวนการหลบเลี่ยงที่ยื่นปลาย June 2026 ซึ่งโฟกัสการใช้เวเฟอร์จีนในการผลิตของ South Korean สำหรับผู้ผลิตที่ตั้งฐานในไทยและลูกค้าของพวกเขา สิ่งนี้ชี้ไปสู่อนาคตที่ถูกกำหนดด้วยเอกสารประกอบ ความโปร่งใสของแหล่งจัดหาต้นน้ำ และการปรับโครงสร้างแผนจัดซื้อและการลงทุนอย่างรวดเร็ว