อุตสาหกรรมคราฟต์เบียร์ไทยได้แรงหนุนใหม่ หลังยุติคำสั่งห้ามขายแอลกอฮอล์ช่วงบ่ายที่ใช้มานาน

การปรับนโยบายครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากมีช่วงทดลองก่อนประกาศใช้ถาวร โดยหน่วยงานได้ผ่อนคลายข้อจำกัดช่วงบ่ายแบบทดลองเป็นเวลา 180 วัน ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2025 ถึงพฤษภาคม 2026 ความเห็นจากภาคการค้าระบุว่าในช่วงวันแรก ๆ หลังยกเลิกข้อห้าม มีปริมาณลูกค้าเข้ามาใช้บริการอย่างเห็นได้ชัดที่ Makro Cash and Carry ซึ่งเป็นผู้ค้าส่งรายใหญ่ที่มีมากกว่า 100 สาขาทั่วประเทศ แต่แรงกระเพื่อมไม่ได้เกิดขึ้นเท่ากันทุกพื้นที่ แหล่งข่าวในอุตสาหกรรมรายหนึ่งระบุว่าร้าน Q-Galleria มียอดเติบโตราว 1% ในเดือนธันวาคมและมกราคม และยังชี้ว่าตลาดร้านอาหารปีนี้เผชิญความท้าทายจากสภาพตลาดที่อิ่มตัว ภาพช่วงเริ่มต้นที่ไม่สม่ำเสมอนี้สำคัญต่อผู้ผลิตคราฟต์ เพราะปริมาณขายมักพึ่งพาทั้งการหมุนเวียนรายการเบียร์ในร้านอาหารและบาร์ รวมถึงพื้นที่วางขายในช่องทางค้าปลีก

ทำไมการเปิดเสรีจึงสำคัญ ในตลาดที่ยังถูกครอบงำโดยผู้ผลิตรายใหญ่

แม้กฎจะผ่อนคลายลง แต่ภูมิทัศน์เบียร์ไทยยังคงกระจุกตัวสูง เบียร์ในไทยถูกอธิบายว่าส่วนใหญ่เป็นลาเกอร์สีอ่อนที่ผลิตโดยผู้ผลิตรายใหญ่คือ Boon Rawd และ Thai Beverage โดยแบรนด์ Singha, Leo และ Chang มียอดขายรวมกันคิดเป็นมากกว่า 90% ของปริมาณยอดขายทั้งตลาด อีกทั้งอุตสาหกรรมนี้ยังมีขนาดใหญ่ โดยปริมาณการผลิตต่อปีถูกระบุว่าสูงกว่า 2 billion liters และคิดเป็นมากกว่า 70% ของการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทั้งหมดเมื่อวัดตามปริมาณ ในอดีต การออกใบอนุญาตที่เข้มงวดภายใต้กฎหมาย 1950 Alcoholic Beverage Control Act กำหนดให้ต้องมีกำลังการผลิตขั้นต่ำต่อปี 100,000 ถึง 1 million liters และต้องมีเงินลงทุนอย่างน้อย 10 million baht เงื่อนไขเหล่านี้ทำให้ผู้ประกอบการรายย่อยแทบไม่มีทางเข้าสู่ตลาด และส่งผลให้โครงสร้างตลาดคงสภาพกึ่งผูกขาดโดยกลุ่มผู้เล่นไม่กี่ราย

การปฏิรูปในช่วง 2022–2025 ถูกระบุว่าได้ลดเพดาน/เกณฑ์ต่าง ๆ และอนุญาตให้จำหน่ายเบียร์แบบถัง (keg) ได้โดยตรง ซึ่งช่วยกระตุ้นการเติบโตของไมโครบริวเวอรีในเมืองที่จับกลุ่มผู้บริโภคระดับพรีเมียม แรงส่งในประเทศนี้เกิดขึ้นท่ามกลางพลวัตระดับภูมิภาคและระดับโลก ในตลาดเบียร์โลก Mordor Intelligence ประเมินมูลค่าตลาดรวมไว้ที่ USD 0.81 trillion ในปี 2025 และคาดว่าจะเติบโตจาก USD 0.85 trillion ในปี 2026 ไปเป็น USD 1.09 trillion ภายในปี 2031 ที่อัตรา CAGR 5.16% ขณะที่เอเชียแปซิฟิกมีสัดส่วนรายได้โลก 30.12% ในปี 2025 และถูกระบุว่าเป็นภูมิภาคที่เติบโตเร็วที่สุดด้วย CAGR 5.40% ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่ข้อมูลเฉพาะประเทศไทย แต่ช่วยอธิบายบริบทว่าทำไมโรงเบียร์และผู้ค้าปลีกอาจหันมาให้ความสำคัญกับโอกาสใหม่ทั้งช่องทาง on-trade และ off-trade มากขึ้น เมื่อกฎกติกามีการปรับเปลี่ยน

ภายในประเทศไทย มุมมองตลาดฉบับหนึ่งคาดว่าเบียร์โดยรวมจะขยายตัวต่อเนื่อง โดยระบุว่าขนาดตลาดเบียร์ไทยคาดว่าจะมีมูลค่า US$4.7 billion ในปี 2026 และมีแนวโน้มเพิ่มเป็น US$6.7 billion ภายในปี 2033 เติบโตด้วย CAGR 5.3 ระหว่างปี 2026 ถึง 2033 รายงานเดียวกันยังชี้ไปที่การกระจายตัวของสินค้าไปสู่กลุ่มพรีเมียม คราฟต์ เบียร์แต่งรส เบียร์แอลกอฮอล์ต่ำ และตัวเลือกอื่น ๆ ที่แตกต่าง รวมถึงกลยุทธ์ที่เน้น “ประสบการณ์” เช่น งานชิมเบียร์ สถานที่เฉพาะทาง การคอลแลบ การออกสินค้าล็อตจำกัด และคอนเซ็ปต์จับคู่กับอาหาร เมื่ออุตสาหกรรมคราฟต์เบียร์ไทยต่อยอดจากการเปลี่ยนแปลงด้านกฎระเบียบ—ทั้งเรื่องช่วงเวลาจำหน่ายและเกณฑ์การออกใบอนุญาต—ผลลัพธ์ระยะสั้นอาจแตกต่างกันไปตามช่องทาง แต่ทิศทางโดยรวมคือมีเส้นทางสู่ตลาดที่ถูกกฎหมายมากขึ้น และมีเหตุผลมากขึ้นให้ผู้บริโภคยอม “อัปเกรด” ไปสู่สินค้าที่คุณภาพสูงขึ้น